11.11 วันช้อปปิ้งคนไม่มีคู่รัก ย้อนมองจุดเริ่มต้น ความโหฬาร ผลที่ตามมา จากการปฏิวัติแวดวงช็อปปิ้งออนไลน์

วันที่ 11 พ.ย. 2564 เดอะสเตรตส์ไทมส์ รายงานว่า ในมาเลเซีย นักช้อปเริ่มชินชากับการเฝ้าคอยการลดราคาออนไลน์ครั้งใหญ่อย่างวันที่ 7 เดือนกรกฎาคม (7.7) 9 เดือนกันยายน (9.9) หรือ 12 เดือนธันวาคม (12.12)

หรือแม้แต่ใน “วันคนไม่มีคู่รัก” 11 พ.ย. ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของโปรโมชั่นวันเลขคู่ทั้งหลายทั้งหมด

ในประเทศจีน นักศึกษามหาวิทยาลัยที่ยังไม่มีคู่จะฉลองวันนี้ โดยตั้งชื่อว่าเป็น “วันต้านทานวาเลนไทน์” ก่อนที่จะร้านขายปลีกออนไลน์อย่าง “อาลีบาบา” จะจับเอาวันสำหรับเหล่าคนไม่มีคู่รักนี้มาเผยแพร่ให้เป็นที่รู้จักในฐานะ “เทศกาลช้อปปิ้งออนไลน์”

เดี๋ยวนี้เทศกาลช้อปปิ้งดังที่กล่าวมาข้างต้นพัฒนากระทั่งเป็นที่รู้จักในชื่อ 11.11 และก็ถูกใช้อย่างกว้างขวางเพื่อให้เหมาะสมกับความอยากได้ของชาวมาเลเซีย อาทิเช่นการสตรีมเนื้อหาและก็เกมแบบสด เพื่อรองรับความเบิกบานใจและก็นำความสบายมาสู่คนซื้อ ที่นอกจากไปจากวิธีขายเชิงธุรกรรม

ย้อนกลับไปในปี 2555 เมื่อแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซ Lazada (ลาซาด้า) ได้เข้าถึงมาเลเซีย การซื้อของออนไลน์เพียงอย่างเดียวนั้นเป็นเรื่องแปลกใหม่สำหรับที่นั่น วิสาหกิจขนาดกลางและก็ขนาดเล็ก (SMEs) และก็แบรนด์ต่างๆยังคงระมัดระวังในเรื่องนี้ เหมือนกันกับคนซื้อชาวมาเลเซีย

แม้ว่าจะไม่ค่อยมีชื่อนัก แม้กระนั้นลาซาด้าได้เปิดตัววิธีขาย 11.11 ทีแรกในปี 2556 โดยได้รับแรงผลักดันจากเทศกาลช้อปปิ้งออนไลน์ที่บรรลุเป้าหมายอย่างล้นหลามของจีน โดยเรียกว่าอาทิตย์เปลี่ยนแปลงออนไลน์ (Online Revolution Week) กระทั่งเปลี่ยนเป็นที่นิยม

11.11 เอฟเฟกต์

11.11 เป็นวันที่ยอดขายในอีคอมเมิร์ซสูงที่สุดในรอบปี มีการยกฐานะอุตสาหกรรมสู่มาตรฐานและก็มาตรฐานใหม่ทุกปี

ปี 2563 ลาซาด้าทำลายสถิติเทศกาลช้อปปิ้ง 11.11 โดยมีผู้ใช้มากกว่า 40 ล้านคนและก็ผู้ขาย 400,000 รายที่เข้าร่วมสำหรับในการขายวันเดียวทั่วทั้งภูมิภาค ผู้ขายกว่า 8,000 ราย ซึ่งจำนวนมากเป็น SMEs ทำเงินได้มากกว่า 10,000 เหรียญสหรัฐ (41,600 ริงกิต) ภายในช่วงระยะเวลา 1 วัน

11.11 ได้เปลี่ยนเป็นงานสำคัญสำหรับผู้ขายออนไลน์เยอะมากและก็คนที่บรรลุเป้าหมายใช้เวลาเกือบจะหกเดือนสำหรับในการเตรียมตัวล่วงหน้าสำหรับวันชี้ชะตา พวกเขาใช้เวลานี้เพื่อหาออร์เดอร์ จ้างพรีเซนเตอร์ และก็สร้างการเข้าชมสำหรับหน้าออนไลน์ของตน เพื่อนำไปสู่วิธีขายครั้งใหญ่ที่สุดแห่งปี

สำหรับบางบุคคล เทศกาลช้อปปิ้งวันเดียวนี้ เป็นตอนที่พวกเขาสามารถเก็บยอดขายได้มากที่สุดในรอบปี และก็ยังเป็นโอกาสที่จะทำให้ทุกสายตาในประเทศมองเห็นธุรกิจของพวกเขา เพราะว่าเมื่อจำนวนการใช้แรงงานบนลาซาด้าถึงจุดสุดยอด แบรนด์ต่างๆจะได้พบกับลูกค้ากลุ่มใหม่ และก็วิธีขายในวัน 11.11 อาจทำให้ผู้บริโภคที่ซื้อครั้งเดียวเปลี่ยนเป็นลูกค้าที่กลับมาซื้อซ้ำตลอดทั้งปี

ทั้งปวงนี้เป็นผลกระทบที่ 11.11 มีต่อธุรกิจ

ด้านใน 1 วัน แบรนด์หรือสินค้าบางทีอาจเปลี่ยนเป็นที่นิยม ทำให้ผู้ขายออนไลน์สามารถขยายกิจการของตนได้อย่างรวดเร็วในเลวทรามข้ามคืน

หนึ่งในผู้ขายของในลาซาด้า เปิดเผยว่า “ที่ผ่านมาพวกเราเป็นร้านบนเฟซบุ๊ก แม้กระนั้นกับลาซาด้า พวกเราสังเกตว่าพวกเราสามารถเข้าถึงผู้คนได้มากขึ้น เพราะเป็นแพลตฟอร์มที่ปลอดภัยกว่า เพราะว่ามีการป้องกันผู้บริโภค ความจริง ยอดขายของพวกเรามากขึ้น 800% ในปีแรกที่พวกเรามีส่วนร่วมสำหรับในการขาย 11.11”

11.11 เป็นเรื่องธุรกิจสิ่งเดียวหรือไม่ ?

เอบีซีนิวส์ ตอบง่ายๆว่า “ไม่” นอกจากการช้อปปิ้งแล้ว ยังมีการจัดงานกิจกรรมทางด้านวัฒนธรรมในคืนวันที่ 11 พ.ย.อีกด้วย
แพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซหลายแห่งจัดงานกาล่าสุดวิจิตรตระการตา เคยมีศิลปินดังอย่าง “เทย์เลอร์ สวิฟต์” และก็ “ฟาร์เรลล์ วิลเลียมส์” ร่วมงานในปีก่อนๆด้วย ทั้งตัวรายการยังได้ถ่ายทอดทางโทรทัศน์ดาวเทียมระหว่างประเทศ และก็แพลตฟอร์มสตรีมมิ่งออนไลน์ ซึ่งล่อใจผู้ชมหลายพันล้านคน

ปี 2563 “เคครั้ง เพอร์รี” ศิลปินดังอีกคน ได้ส่งคลิปไปที่งานกาล่าดินเนอร์ในจีนเพื่อฉลองวันคนไม่มีคู่รัก

ด้วยส่วนลดและก็โปรโมชันจากเหล่าเซเลปมากมาย ทำให้วันคนไม่มีคู่รักมิได้มีไว้สำหรับคนซื้อชาวจีนเท่านั้น ในที่สุดแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซในเครืออาลีบาบายังได้นำวันคนไม่มีคู่รัก มาสู่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ด้วย ซึ่งรวมทั้งไทยและก็สิงคโปร์

เพราะเหตุไรนักช้อปชาวจีนถึงเยอะแยะ

สำหรับนักช้อปหลายท่าน การใช้จ่ายตามแรงกระตุ้นที่นำโดยวัฒนธรรมบริโภคนิยม เป็นสิ่งที่ไม่บางทีอาจยับยั้งได้ นักช้อปชาวจีนบางบุคคลถึงกับล้อเลียนด้วยมุก “ตัดมือ” เพื่อหยุดพวกเขาจากการซื้อ

“หยาง เจี้ยงหลัน” นักจิตวิทยา เตือนว่าคนซื้อบางทีอาจกำลังทุกข์ทรมานจากความไม่ดีเหมือนปกติสำหรับในการซื้อที่บีบคั้นซึ่งมีสาเหตุมาจากอารมณ์ด้านลบ

หยางยังเอ่ยถึงผลกระทบจาก “การกระทำการซื้อของอย่างบ้าคลั่ง” ว่า คนวัยหนุ่มวัยสาวบางทีอาจใช้วันคนไม่มีคู่รักเพื่อทุเลาแรงกดดันในชีวิต

“การช้อปปิ้งอย่างบ้าคลั่ง บางทีอาจเป็นวิธีทุเลาความตึงเครียดและก็ให้รางวัลตัวเอง”

แม้กระนั้น เธอมั่นใจว่าวันคนไม่มีคู่รักจะยังคงเป็นงานด้านวัฒนธรรมและก็ธุรกิจในระยะยาว

ปีนี้เศรษฐกิจจีนชะลอตัว

สำนักข่าวซีเอ็นเอ็น บิสซิเนส รายงานว่า แม้ 11.11 จะสร้างรายได้นับหมื่นล้านเหรียญสหรัฐให้กับอาลีบาบา แม้กระนั้นดูท่าปีนี้บริษัทจะค่อนข้างจะระมัดระวังการใช้จ่ายมากกว่าปีก่อนๆจากภาวะเงินเฟ้อที่มากขึ้น ท่ามกลางภาวะเศรษฐกิจที่ชะลอตัว และก็การบังคับใช้กฎระเบียบที่เคร่งครัด

อาลีบาบาและก็ JD.com บางทีอาจทำสถิติยอดขายใหม่ในปีนี้เหมือนเคย นักวิเคราะห์จาก Citi คาดเดาว่าจำนวนสินค้ารวม (GMV) ของอาลีบาบาจะมากถึง 578,000 ล้านหยวน หรือราว 90,000 ล้านดอลลาร์ ในตอน 11 วันแรกของพฤศจิกายน หรือมากขึ้น 15% เมื่อเทียบกับปีที่ผ่านมา

แม้กระนั้นอัตราการเติบโตนั้นคาดว่าจะช้ากว่าปีให้หลังมากมาย เพราะว่าปีที่ผ่านมาอาลีบาบาโพสต์มากขึ้นถึง 26% นักวิเคราะห์ของ Citi ยังคาดเดาว่าการเติบโตของ GMV ของ JD.com สำหรับตอนการซื้อสินค้า จะลดเหลือ 22-26% น้อยกว่าปีที่ผ่านมา ซึ่งอยู่ที่ 33%

นักวิเคราะห์ของ Citi เขียนในรายงานล่าสุดว่า แคมเปญต่างๆยังช่วยเหลือวิธีขายได้ คนซื้อมีความต้องการที่แข่งขันแกร่ง แม้พกเขาจะมีความรอบคอบจากผลกระทบทางเศรษฐกิจ

เศรษฐกิจของจีนเติบโตในอัตราที่ช้าที่สุดในรอบปี เพราะปัญหาด้านพลังงาน การหยุดชะงักของการขนส่ง และก็วิกฤตด้านอสังหาฯที่ทวีความรุนแรงขึ้น ทำให้เกิดผลเสียต่อประเทศที่มีขนาดเศรษฐกิจใหญ่เป็นชั้นสองของโลก

ในขณะเดียวกัน อัตราเงินเฟ้อของจีนก็มากขึ้น ส่งผลต่อกำไรและก็กำลังซื้อของคนซื้อ รวมทั้งในกรณีที่เงินลงทุนสินค้าที่ออกมาจากโรงงานในจีน พุ่งขึ้นอีกเป็นประวัติการณ์เมื่อเดือนที่ผ่านมา

เมื่อต.ค. ดรรชนีราคาผู้ผลิตของจีนพุ่งขึ้น 13.5% เมื่อเทียบกับตอนเดียวกันของปีที่ผ่านมา แม้กระนั้น มีสัญญาณที่บอกว่าเงินลงทุนที่สูงขึ้นนั้นกำลังน้อยลง

ส่วนดรรชนีราคาคนซื้อของจีนมากขึ้น 1.5% จากตอนเดียวกันของปีที่ผ่านมา หรือเพิ่มเป็นสองเท่าของเดือนก่อนหน้า และก็เป็นอัตราการเพิ่มขึ้นที่เร็วที่สุดนับตั้งแต่ก.ย.ปีที่ผ่านมา

11.11 สร้างปัญหามลภาวะ

รอยเตอร์ส รายงานว่า ถึงเวลายุติงานช้อปปิ้งที่ใหญ่ที่สุดในโลก แม้อาลีบาบาจะเริ่มเทศกาล 11.11 ไปแล้ว และก็ต้องการที่จะให้เทศกาลครั้งนี้เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ แม้กระนั้นมหกรรมนี้มีความขัดแย้งกับเป้าหมายด้านสิ่งแวดล้อมของทางการจีนเพิ่มขึ้นเรื่อยๆแม้อาลีบาบาขมักเขม้นกับความมั่นคงยั่งยืน การไม่ให้ความสนใจการบริโภคที่มากเกินไป จะก่อให้เกิดปัญหามากกว่าการจัดการกับปัญหา

จากกระแสการช้อปอย่างยิ่งใหญ่ที่เกิดขึ้น ได้ผลสำเร็จงานที่น่าประทับใจ ซึ่งเกี่ยวโยงกับคนงานหลายล้านคนภายในการจัดการบรรจุภัณฑ์หลายพันล้านชิ้น หน่วยงานด้านลอจิสติกส์ของอาลีบาบาระดมเรือบิน 3,000 ลำระหว่างงานประจำปีที่แล้วเพื่อขนส่งผลิตภัณฑ์ และก็ปีนี้ได้พรีสต็อกสินค้าจากต่างแดนไปแล้วกว่า 300 ล้านชิ้น ตัวเลขดังที่กล่าวมาข้างต้นมีต้นทุนด้านสิ่งแวดล้อม แม้ว่าจะมองน้อย

กรีนพีซเคยประมาณการว่า การขนส่งสิ่งของในวันคนไม่มีคู่รัก เมื่อปี 2559 สร้างก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ จำนวน 52,400 ตัน รายงานล่าสุดเมื่อปี 2562 คาดเดาว่าจำนวนวัสดุบรรจุภัณฑ์ที่ใช้โดยอีคอมเมิร์ซและก็ภาคการจัดส่งจะมากขึ้นมากกว่าสี่เท่าเป็น 41.3 ล้านตัน จากปี 2561 ถึงปี 2568

ในส่วนของอาลีบาบามีแผนในการที่จะลดการปล่อยคาร์บอนที่เกี่ยวโยงกับการสั่งซื้อลง 30% ในปีนี้ แม้ว่าจะไม่มีการเปิดเผยตัวเลขที่จริงจริงก็ตาม โดยแนวทางการลดการปล่อยคาร์บอนบางทีอาจเป็นบริการรีไซเคิล หรือการตั้งศูนย์ข้อมูลที่ใช้พลังงานเวียน หรือแม้แต่อัลกอริทึมที่จับคู่สินค้ากับพัสดุที่มีขนาดสมควรเพื่อลดขยะ

นอกจากนั้น บริษัทยังเสนอบัตรกำนัลค่า 100 ล้านหยวน (15,600,000 เหรียญสหรัฐ) สำหรับแบรนด์ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ด้วย

เรื่องนี้นับว่าเป็นเรื่องที่น่ายินดี ยิ่งในตอนที่มีการสัมมนา COP26 ที่เมืองกลาสโกว์ของสก็อตต์แลนด์ ซึ่งผู้นำ สี จิ้นผิง ได้วางเป้าให้จีนลดการใช้คาร์บอนในปี 2603
วันคนไม่มีคู่รัก ยังอยู่ได้ยืนยาวกว่าเป้าหมายเดิมที่ตั้งไว้เพียงแต่กลไกทางการตลาด และไม่ได้มีความสำคัญกับการเงินในทุกวันนี้ เพราะว่าธุรกรรมที่เกิดขึ้นในปีที่ผ่านมาคิดเป็นเพียงแต่ 6% ของยอดรวมงบประมาณอาลีบาบา